Cảm nhận về bài thơ Mùa xuân nho nhỏ của Thanh Hải

0
9

Mùa xuân luôn là chủ đề rộng lớn cho các nhà văn, nhà thơ trổ tài. Trong số đó, cảm nhận về bài thơ Mùa xuân nho nhỏ được nhà thơ lột tả một cách rõ nét nhất.

Bài làm 

Bài văn mẫu số 1: Cảm nhận về bài thơ Mùa xuân nho nhỏ của Thanh Hải.

Đọc Mùa xuân nho nhỏ của nhà thơ quê gốc xứ Huế ấy, có lẽ nhiều người đã yêu thích và nhớ mãi mấy dòng thơ :

Ta làm con chim hót

Ta làm một cành hoa …

Một mùa xuân nho nhỏ

Lặng lẽ dâng cho đời…

Đáng trân trọng làm sao tình yêu cuộc sống của người thi sĩ khi chúng ta biết rằng bài thơ ấy ra đời lúc ông đang trên giường bệnh và chỉ ít ngày sau ông mất. Có phải chính giây phút giáp mặt với cái chết, giây phút chuyển từ mùa đông lạnh giá sang mùa xuân ấm áp, cái thời điểm kì diệu đó đã khiến tấm lòng con người bừng lên sự sống mới, khiến tâm hồn nhà thơ thăng hoa, ngòi bút cũng nở hoa. Tất cả như tràn ngập cánh xuân, cuộc đời xuân và những ước nguyện đẹp như mùa xuân.

  1. Cảm nhận về bài thơ Mùa xuân nho nhỏ được tác giả thể hiện rõ rệt ở mùa xuân của xứ Huế mộng và thơ

Mọc giữa dòng sông xanh

Một hông hoa tím biếc

Tại sao màu nước sông lại xanh, mà không là “dòng sông trong mát” (bài Vàm Cỏ Đông của Hoài Vũ), không là “dòng sông đỏ nặng phù sa” (bài Đất nước của Nguyễn Đình Thi) ? Có phải đấy là màu nước của Hương Giang, hay chính là tín hiệu báo mùa xuân đang về ? Mùa xuân trang trải êm trôi một dòng xanh dịu mát, bỗng mọc lên ở giữa “Một bông hoa tím biếc”. Cũng một gam màu lạnh, nhưng sắc tím biếc của bông hoa nổi trội, đậm đà, nồng ấm cả dòng sông xanh.

Bông hoa là có thật, hay cũng là dáng hình của niềm tin, niềm hi vọng, là sắc màu thân quen của quê hương xứ Huế mà đôi mắt nhà thơ từng bắt gặp, ngòi bút nhà thơ từng ghi chép ? Nghệ thuật dựng hình, pha màu, kết hợp đảo cấu trúc, tạo cho câu thơ nhịp đi mau lẹ, bất ngờ, nhịp của ngôn từ và nhịp của cảm xúc. Thiên nhiên, nhất là mùa xuân vốn hào phóng, sẵn sàng trao tặng con người mọi vẻ đẹp nếu con người biết mở rộng tấm lòng. Nổi bật trong bài thơ một nét đẹp hiện hữu của mùa xuân:

Ơi con chim chiền chiện

Hót chi mà vang trời

Từng giọt long lanh rơi

Tôi đưa tay tôi hứng.

Nhà thơ thực đã đón nhận mùa xuân với tất cả sự tài hoa của ngòi bút, sự thăng hoa của tâm hồn. Ông dùng từ cảm thán “ơi” để gọi chú chim xinh nhỏ và linh lợi, rồi hỏi “Hót chi”, như ngỡ ngàng, thích thú, như đùa vui, níu kéo. Từ đó, ông lắng nghe tiếng chim hót. Nghe bằng tai chưa đã, ông nghe bằng ẹả trái tim xáo động, bằng trí tưởng tượng, liên tưởng độc đáo. Qua cụm từ “Tôi đưa tay, tôi hứng”, tiếng chim đang vang xa bỗng gần lại, rõ ràng, tròn trịa như kết thành những giọt sương óng ánh sắc màu, rơi rơi, rơi mãi tướng chừng không dứt. Nghệ thuật ví ngầm, chuyển đổi cảm giác quả đã đạt tới mức tinh tế đáng khâm phục. Nói nghệ thuật cũng để hiểu nội dung, vì nhà thơ có bao giờ cố ý tỉa tót ngôn từ cho văn chương hoa mĩ, mà chủ yếu hướng về cuộc sống, sự sống, trong lòng đang dạt dào tình yêu quê hương, đất nước, tình yêu cuộc đời.

2. Cảm nhận về bài thơ Mùa xuân nho nhỏ còn thể hiện ở cảnh đất nước tràn ngập mùa xuân

Mùa xuân người cầm súng

Lộc giắt đầy trên lưng

Mùa xuân người ra đồng

Lộc trải dài nương mạ.

Ở đoạn này có ba hình ảnh đẹp : vòng lá nguy trang của người chiến sĩ đang nảy những chồi non, lộc biếc như mang theo cả mùa xuân cùng các anh ra trận. Trên nương mạ, ruộng lúa của bác nông dân, mầm non, sức sống thanh xuân đang đua nhau trỗi dậy, giục giã, thôi thúc lòng người. Và hình ảnh thứ ba :

Đất nước như vì sao

Cứ đi lên phía trước.

Mùa xuân, từ mỗi con người cụ thể trong chiến đấu, trong lao động hoà nhập, chung đúc thành “Đất nước bốn nghìn năm”, hoá thành những vì sao đi lên, bay lên, ngời sáng lung linh. Nói rằng tác giả khéo chọn được từ “Lộc” đa nghĩa thật đúng, hoặc khéo dùng phép liên tưởng so sánh, cũng đúng. Bởi vì đến phút này, Thanh Hải đã chuyển lừ hiện thực sang lãng mạn, để biểu hiện tấm lòng yêu thương, mơ mộng, khao khát sống, khao khát hiến dâng, ca ngợi. Hiểu như thế, chúng ta sẽ đồng cảm được với nhà thơ khi ông kết thúc bài thơ bằng những dòng chữ cất lên từ gan ruột.

  1. Cảm nhận về bài thơ Mùa Xuân nho nhỏ thể hiệnnhững ước nguyện đẹp như mùa xuân

Ta làm con chim hót

Ta làm một cành hoa

Ta nhập vào hòa ca

Một nốt trầm xao xuyến.

Một mùa xuân nho nhỏ

Lặng lẽ dâng cho đời.

Đến đây, có lẽ nhà thơ không cầm bút nữa, mà đang ôm đàn, gõ phách hát vang bài ca mùa xuân, bài ca cuộc sống. Những biện pháp tu từ như điệp ngữ (ta làm, ta làm… nước non, nước non…) ; ẩn dụ (mùa xuân nho nhỏ, nốt trầm xao xuyến, nhịp phách tiền đất Huế…), hoán dụ (tuổi hai mươi, tóc bạc…), câu chữ, âm thanh, nhịp điệu… hài hoà, ríu rít, ngân nga lan toả hệt như một điệu dân ca xứ Huế vậy. Điệp ngữ “Ta làm…” nối tiếp với “Ta nhập”, “Lặng lẽ dâng cho đời…” thể hiện niềm ước nguyện tha thiết của nhà thơ. Làm con chim hót, nhà thơ muốn cất tiếng thơ ca ngợi đất nước. Làm một nhành hoa, ông mong đem lại hương thơm cho cuộc đời. Bao trùm tất cả, ông ước nguyện hoá thành “Một mùa xuân nho nhỏ”, lặng lẽ, âm thầm dâng hiến toàn bộ tâm hồn, trí tuệ, sức lực và cả sự sống của minh góp cùng mọi người… “Dù là tuổi hai mươi – Dù là khi tóc bạc” để dem lại no ấm cho nhân dân, giàu đẹp cho đất nước.

Mùa xuân – ta xin hát

Câu Nam ai, Nam bình

Nước non ngàn dặm mình

Nước non ngàn dặm tình.

Lời thơ của một người lay động trái tim muôn người. Ước ao, khát vọng của nhà thơ giục giã, vẫy gọi muốn người chúng ta. Bởi vì ước ao, khát vọng ấy giản dị mà thiêng liêng, đẹp như mùa xuân vậy!

Thơ viết trên giường bệnh xưa nay không hiếm. Nhưng để bài thơ thực sự sống thay tác giả, ở lại với mọi người, trò chuyện an ủi động viên mọi người là việc hiếm. Đọc văn học trung đại Việt Nam, nhiều người biết bài thơ Có bệnh bảo mọi người của Mãn Giác thiền sư thời Lí, thế kỉ XII. Chắc phải trải qua một chặng đường dài tu luyện vô cùng gian khổ để đạt tới độ uyên thâm, hoàn hảo của sự giác ngộ – sự “Mãn giác” – vị thiền sư ấy mới sáng tạo được một bài thơ với hình tượng tuyệt vời “Chớ bảo xuân tàn hoa rụng hết – Đêm qua sân trước một cành mai”. Cành mai ấy chính là biểu tượng của tình yêu, niềm tin cuộc sống, đã bất tử đến nghìn năm nay.

Từ trước đến giờ chưa có ai có thể đoán được bài thơ Mùa xuân nho nhỏ sẽ tồn tại bao lâu. Khi tác giả sáng tác bài thơ này cũng không có ý đem so sánh nó với Có bệnh bảo mọi người của Mãn Giác. Tuy nhiên, với Thanh Hải, nhà thơ chiến sĩ trải ba mươi năm vừa chiến đấu vừa sáng tác, sống và viết vì sự nghiệp lớn lao của nhân dân, đất nước, chúng ta cần biết trân trọng. Từ những bài thơ đầu, tiêu biểu là Mồ anh hoa nở viết năm 1956 với hình ảnh đặc sắc “Bông hồng nớ và nở – Hương thơm bay và bay…”, đến Mùa xuân nho nhỏ, sáng tác năm 1980, trước lúc đi xa, ông đã cố gắng vượt lên từng bước, đã để lại cho dời những tiếng thơ “chân chất và bình dị, đôn hậu và chân thành”. Riêng ở bài thơ cuối cùng Mùa xuân nho nhỏ, những đức tính chân chất, bình dị, đôn hậu, chân thành đã kết hợp thật nhuần nhuyễn giữa nội dung và nghệ thuật, nét tài hoa của ngòi bút và phút thăng hoa của tâm hồn, đạt tới vẻ đẹp của một bài thơ đích thực.

Có thể nói, cảm nhận về bài thơ Mùa xuân nho nhỏ là tiếng lòng tha thiết yêu mến và gắn bó với đất nước, với cuộc đời, thể hiện ước nguyện của nhà thơ chân thành, được đem một phần sức lực của mình để cống hiến cho đất nước, góp một chút “mùa xuân nho nhỏ” của mình vào mùa xuân lớn cho dân tộc, cho cuộc đời. Bài thơ theo thể năm tiếng, có nhạc điệu trong sáng, gần gũi với dân ca, nhiều hình ảnh đẹp, giản dị gợi cảm, những so sánh và ẩn dụ sáng tạo. Nhờ vậy, ước nguyện của nhà thơ tuy giản dị mà vô cùng thiêng liêng, cao cả, đẹp như mùa xuân vậy!

Bài văn mẫu số 2: Anh chị hãy viết bài văn nêu cảm nhận về bài thơ Mùa xuân nho nhỏ của Thanh Hải.

Trưởng thành trong cuộc kháng chiến chống Mỹ,Thanh Hải là con người tài hoa, giàu sức sống nghệ thuật và lắng nghe được nhiều âm thanh của cuộc sống, Thanh Hải đã dâng cho đời nhiều áng thơ có giá trị. Ngòi bút của ông đã góp phần xây dựng nền văn học cách mạng ở miền Nam từ những ngày đầu.

Bài thơ Mùa xuân nho nhỏ là tâm sự của ông trong những ngày cuối của cuộc đời. Tình cảm dạt dào và suy nghĩ sâu lắng trong tâm tư của ông đã gởi gắm vào bài thơ. Đó là tình yêu đất nước bao la, niềm yêu mến thiết tha đối với cuộc sống đang bước vào thời kì xây dựng thể hiện rõ cảm nhận về bài thơ Mùa xuân nho nhỏ

Cảm nhận về bài thơ Mùa xuân nho nhỏ được người đọc bắt gặp mở đầu bài thơ, Thanh Hải đưa ta về với thiên nhiên tươi đẹp, về với đất trời đang bước vào mùa xuân mới:

Mọc giữa dòng sông xanh,

Một bông hoa tím biếc,

Ơi con chim chiền chiện

Hót chi mà vang trời.

Những biểu tượng tượng trưng cho Mùa xuân, đó là hình ảnh dòng sông xanh, bông hoa tím biếc cùng với tiếng hót trong trẻo của chim chiền chiện. Cảnh mùa xuân ấy gợi ra một không gian tươi mát, dịu dàng và đằm thắm. Cảnh vật mùa xuân đã làm tác giả dâng lên một niềm cảm xúc. Tiếng ơi trong câu thơ là hô ngữ, là từ gợi cảm biểu lộ sự thân thiết, yêu thương. Hai tiếng hót chỉ là cách, nói dịu ngọt của người dân xứ Huế đã  làm tăng tính biểu cảm của vần thơ. Tác giả đã mượn tiếng chim hót để biểu lộ cảm xúc của mình về bức tranh mùa xuân. Tác giả không chỉ biểu lộ sự trân trọng, nâng niu những cái đẹp trong mùa xuân ấy:

Từng giọt long lanh rơi

Tôi đưa tay tôi hứng.

Động từ hứng đã diễn tả được tâm trạng của tác giả trước cảnh sắc mùa xuân. Có ai ngờ tiếng chim hót vang trời lại đọng thành giọt long lanh rơi xuống? Phải chăng đây không chỉ là âm thanh của tiếng chim mà là âm thanh của mùa xuân, âm thanh của cuộc sống đang khơi dậy trong lòng tác giả? Tâm hồn nhà thơ đang chan hòa cùng cuộc sống, cùng mùa xuân tươi đẹp một cách bất ngờ.

Cùng chung với mùa xuân của đất trời, mùa xuân của đất nước được chuyển sang cảm xúc thơ một cách tự nhiên:

Mùa xuân người cầm súng

Lộc giắt đầy quanh lưng

Mùa xuân người ra đồng

Lộc trài dài nương mạ.

Đây là hình ảnh của đất nước với hai nhiệm vụ chiến lược: chiến đấu và sản xuất. Trong mùa xuân của đất nước lại có thêm niềm vui trong chiến đấu và niềm vui trong lao động sản xuất. Lộc là hình ảnh của mùa xuân. Đó là chồi non, cành biếc mơn mởn. Lộc là sự sinh sôi, nảy nở, là sức sống mãnh liệt đang vươn lên. Trong chiến đấu, lộc giắt đầy quanh lưng là hình ảnh người lính khoác trên lưng vành lá ngụy trang xanh biếc để che mắt quân thù và còn là biểu tượng của sức sống mùa xuân, là sức mạnh của dân tộc. Trong sản xuất, lộc trải dài nương mạ là hình ảnh của sự lao động cần cù đã làm nên một màu xanh bát ngát ruộng đồng. Người nông dân đã góp phần tô điểm cho mùa xuân đất nước. Hậu phương và tiền tuyến luôn song hành. Hình ảnh người cầm súng và hình ảnh người nông dân lao động, đều đem đến mùa xuân cho đất nước giữa mùa xuân của đất trời. Cả dân tộc đang bước vào mùa xuân với tâm thế khẩn trương và hào hứng:

Tất cả như hổi hả

Tất cả như xôn xao.

Cảm nhận về bài thơ Mùa xuân nho nhỏ được thể hiện qua những từ láy Hối hả, xôn xao là những từ láy diễn tả sự gấp gáp, khẩn trương, náo nhiệt. Cặp từ láy ấy cùng với điệp ngữ tất cả như… làm cho câu thơ vang lên nhịp điệu vui tươi, mạnh mẽ. Bài thơ toát lên hình ảnh một đất nước và một dân tộc đang bước vào mùa xuân của thời đại mới, thời đại Hồ Chí Minh. Trong mùa xuân tươi đẹp ấy tác giả không quên suy ngẫm về quá khứ của đất nước và cội nguồn dân tộc:

Đất nước bốn ngàn năm

Vất vả và gian lao

Đất nước như vì sao

Cứ đi lên phía trước.

Tác giả đã bộc lộ niềm cảm thụ và tự hào về đất nước. Chặng đường lịch sử đã qua với bao gian lao, vất vả. Bốn nghìn năm lập quốc tỏa sáng nền văn hiến Đại Việt, sức mạnh dân tộc được khẳng định, đất nước vẫn trường tồn và đi lên. Đất nước như vì sao là sự so sánh đầy ý nghĩa. Sao là nguồn sáng vô tận, là vẻ đẹp của vũ trụ, vẻ đẹp vĩnh hằng trong không gian và thời gian. Đây là niềm tự hào về đất nước Việt Nam anh hùng, bất diệt.

Đất nước ấy luôn lớn mạnh, đi lên từng ngày. Hành trình đi tới tương lai của đất nước vẫn không ngừng, cứ đi lên là sự thể hiện chí khí, quyết tâm của dân tộc Việt Nam.

Bên cạnh mùa xuân của thiên nhiên, mùa xuân của đất nước, sự đi lên của cuộc sống, tác giả khát khao được hòa nhập vào cuộc sống của đất nước:

Ta làm con chim hót

Ta làm một cành hoa .

Ta nhập vào hòa ca

Một nốt trầm xao xuyến.

Điều tâm niệm của tác giả thật chân thành sâu sắc. Con chim hót, một cành hoa là những hình ảnh đẹp của thiên nhiên. Một nốt trầm trong dàn hợp xướng là âm thanh mà mọi người đều thích nghe. Tác giả muốn làm việc, muốn cống hiến cho cuộc đời, cống hiến cho đất nước. Điệp từ một trong đoạn thơ diễn tả sự ít ỏi, khiêm tốn nhưng hình ảnh con chim, cành hoa, nốt trầm cuối cùng đã dồn vào hình ảnh thật đặc sắc:

Một mùa xuân nho nhỏ

Lặng lẽ dâng cho đời

Dù là tuổi hai mươi

Dù là khi tóc bạc.

Khát vọng của tác giả tuy ẩn chứa sự khiêm nhường qua hình ảnh nho nhỏ, lặng lẽ nhưng thể hiện một tiếng lòng cao cả, thể hiện một nhân sinh quan cao đẹp: phải cống hiến cho đất nước, dù là nhỏ bé, và phải không ngừng cống hiến cho cuộc đời. Mỗi con người hãy là một mùa xuân nho nhỏ để làm nên mùa xuân bất diệt của đất nước. Một xã hội tốt đẹp thì mỗi con người phải tốt đẹp. Đây là điều tâm niệm và khát vọng của nhà thơ trước lúc đi xa vĩnh biệt cuộc đời. Cảm xúc chân thành của nhà thơ không chỉ dừng lại ở khát vọng về cuộc sống, tâm niệm về cuộc đời, tình cảm đối với quê hương, đất nước mà còn thể hệ qua khúc hát yêu thương:

Mùa xuân ta xin hát

Câu Nam ai, Nam bình

Nước non ngàn dặm mình

Nước non ngàn dặm tình

Nhịp phách tiền đất Huế.

Nam ai và Nam bình là hai điệu dân ca Huế, phách tiền là một nhạc cụ dân tộc điểm nhịp cho lời ca. Hình ảnh xin hát diễn tả tình yêu thương, gắn bó với quê hương, sự khao khát về cuộc sống mùa xuân. Tiếng hát ở đây cũng là tiếng lòng của tác giả, nó ngọt ngào sâu lắng và gây được sự đồng cảm với tất cả mọi người.

Mùa xuân nho nhỏ của Thanh Hải là một bài thơ đặc sắc. Với thể thơ năm chữ, giọng thơ lúc mạnh mẽ, lúc tha thiết ngân vang, âm hưởng nhẹ nhàng xuyên khổ thơ, cảm nhận về bài thơ mùa xuân nho nhỏ được bộc lộ cảm xúc rõ ràng trước mùa xuân của thiên nhiên, đất nước và khát vọng đẹp đẽ muốn được dâng hiến cho cuộc đời trước lúc đi xa.

 

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here